آخرین به روز رسانی

28 سپتامبر 2020

سازمان مطبوع

کانون نویسندگان ایران

جنیست

مرد

قومیت

نامعلوم

مذهب

مسلمان

استان

تهران

شغل

هنرمند

حکم دادگاه

شش سال حبس تعزیری

تاریخ صدور حکم

28 اردیبهشت 1398

وضعیت

در زندان

مقام تعقیب کننده

وزارت اطلاعات

سوابق حرفه‌ای

شاعر، مستندساز و عضو کانون نویسندگان ایران

اتهام

اجتماع و تبانی به قصد برهم زدن امنیت ملی
تبلیغ علیه نظام

تاریخ تولد

1353

محل تولد

شهر ری

بکتاش آبتین در زندان

بکتاش آبتین، شاعر، مستندساز و عضو کانون نویسندگان ایران است که به اتهام «تبلیغ علیه نظام» و «اجتماع و تبانی علیه امنیت ملی» به تحمل شش سال حبس تعزیری محکوم شده است.


این مستندساز و عضو کانون نویسندگان، نخستین بار ۶ اردیبهشت ۱۳۹۴ با احضار قبلی به ساختمان مرکزی وزارت اطلاعات مراجعه کرد. در شرایطی که قرار بود جلسات بازجویی در مدت سه روز انجام گیرد، ماموران امنیتی آقای آبتین را بیش از مدت تعیین‌شده در بازداشت نگه داشتند.

کانون نویسندگان ایران بلافاصله با انتشار بیانیه‌ای در اعتراض به بازداشت آبتین و بازجویی از او، نسبت به سرکوب نویسندگان و پایمال شدن حقوق انسانی و شهروندی اعضای این کانون واکنش نشان داد و نوشت: «در صورت تداوم چنین اقداماتی از حق خود در دفاع از حقوق اعضا استفاده خواهد کرد.»

پیش از آن، روز یکم اردیبهشت ماه، پنج تن از ماموران وزارت اطلاعات با حکم شعبه ۱۲ بازپرسی دادسرای فرهنگ و رسانه به خانه آبتین رفته و علاوه بر تفتیش منزل او بیش از هزار نسخه فیلم، اشعار و دست‌نوشته‌ها، عکس‌های خانوادگی، موبایل، لپ‌تاپ و اسناد کانون نویسندگان ایران را ضبط کرده بودند.
بکتاش آبتین در پنجمین مجمع عمومی کانون نویسندگان ایران که در پی ممانعت‌های پی‌درپی نهادهای امنیتی پس از ۱۲ سال در هفتم شهریور ۱۳۹۳ برگزار شد، در کنار «رضا خندان مهابادی»، «حسن اصغری»، «علی‌اشرف درویشیان» و «مهدی غبرایی»، به‌عنوان عضو هیات دبیران کانون برگزیده شد.
قوه قضاییه بلافاصله به این گردهمایی واکنش نشان داد و کانون نویسندگان را به برخورد قانونی تهدید کرد. «غلامحسین محسنی اژه‌ای»، سخنگوی وقت قوه قضاییه، در نشست خبری دهم شهریورماه، در خصوص برگزاری مجمع عمومی کانون نویسندگان گفته بود: «هر نهادی که به حکم قانون تأسیس و یا برای آن محدودیتی ایجاد شود، چنانچه در زمانی که محدودیت ادامه دارد خلاف آن عمل کند دادستان نسبت به آن معترض می‌شود و جلوی آن را خواهد گرفت. برخی از محرومیت‌ها ابدی است و چنانچه افراد نسبت به این محرومیت بی‌توجهی کنند حتما جلوی آن گرفته خواهد شد.»

 

محور اصلی بازجویی‌ها؛ از بیانیه‌های کانون تا اعتراضات ۸۸
بعد از اتمام جلسات بازجویی، آبتین در مصاحبه با کمپین بین‌المللی حقوق بشر در ایران گفت: «محور اصلی بازجویی‌هایم در مورد فعالیت‌هایم در کانون نویسندگان ایران و به خصوص بیانیه‌هایی که صادر می‌کنیم بود. همچنین بخش دیگری از بازجویی‌هایم در مورد فیلم‌هایم بود که در ایران اجازه اکران ندارند و در جشنواره‌های خارجی نمایش داده شده‌اند. آن‌ها می‌گفتند که نباید این فیلم‌ها را می‌ساختم و با این فیلم‌ها سیاه‌نمایی کرده‌ام. من هم اعتقاد دارم آن فیلم‌ها آینه تمام‌نمای ایران بوده است.»
آبتین گفته بود: «بخش دیگر بازجویی‌ام هم مربوط به حضورم در تظاهرات خیابانی سال ۸۸ بود. ماموران امنیتی در یکی از آن تظاهرات به من با چاقو حمله کردند و جمجمه‌ام شکست و بلافاصله به بیمارستان فیروزگر منتقل شدم و پس از آن هم حدود یک‌سال در خانه بستری بودم. آن روز من مثل بقیه شهروندان در خیابان بودم و برای گرفتن عکس یا فیلم نرفته بودم.»
بکتاش آبتین در پاسخ به این سوال که آیا در جریان بازجویی متوجه اتهاماتش شده است، گفت: «به من تبلیغ علیه نظام را گفتند و همین طور گفتند اتهامم انتشار نشریه بدون مجوز است. وقتی از آن‌ها منظورشان را از نشریه بدون مجوز پرسیدم گفتند منظورشان بیانیه‌هایی است که کانون نویسندگان منتشر می‌کند.»
پرونده آبتین به اتهام تبلیغ علیه نظام و انتشار نشریه غیر قانونی در دادسرای فرهنگ و رسانه همچنان مفتوح و بدون حکم ماند تا دستگیری دوباره این عضو کانون که در مراسم سالگرد قربانیان قتل‌های زنجیره‌ای اتفاق افتاد و اتهام‌های جدیدی را برای او به همراه داشت.

 

دستگیری دوباره و محکومیت به سه ماه کار اجباری
مراسم یادبود هجدهمین سالگرد قتل «محمد مختاری» و «محمد جعفر پوینده»، از قربانیان قتل‌های زنجیره‌ای، در تاریخ ۱۲ آذر ۱۳۹۵بر سر مزار قربانیان در امامزاده طاهر کرج برگزار اما با برخورد نیروهای انتظامی و لباس شخصی به خشونت کشیده شد.
همزمان، چند تن از حاضران و اعضای کانون نویسندگان از جمله بکتاش آبتین نیز مضروب و بازداشت شدند. دو روز بعد در تاریخ ۱۴ آذر ماه، آقای آبتین با قرار کفالت آزاد شد و به دنبال آن، پرونده‌ای جدید با اتهاماتی از قبیل «تجمع غیر قانونی» و «ضرب و شتم نیروی انتظامی» علیه او از سوی دادگاه انقلاب کرج تشکیل شد.
۲۷ دی ماه همان سال، آبتین دوباره به دادگاه انقلاب کرج احضار شد و این‌بار، اتهام «تبلیغ علیه نظام جمهوری اسلامی» به او تفهیم شد. این شاعر و مستندساز با سپردن وثیقه آزاد شد تا آنکه در خرداد ماه ۱۳۹۶، حکم نهایی از سوی دادگاه انقلاب کرج به او ابلاغ شد.
آبتین در مصاحبه با کمپین بین‌المللی حقوق بشر در ایران گفت، به دلیل انتشار تصویری در صفحه اینستاگرام، به تبلیغ علیه نظام متهم و به سه ماه کار اجباری در سازمان بهزیستی (بدل از یک سال حبس) و پنج میلیون تومان جریمه نقدی محکوم شده است.
آبتین گفته بود، مصداق اتهام تبلیغ علیه نظام از نظر دادگاه، انتشار تصویر «مزدک زرافشان» است که در مراسم سالگرد قربانیان قتل‌های زنجیره‌ای در سال ۱۳۹۵ به شدت از سوی پلیس مورد ضرب و جرح قرار گرفته بود.
آبتین در ادامه توضیح داد: «آن روز چند نفر مضروب و بازداشت شدیم از جمله مزدک فرزند جوان آقای ناصر زرافشان که وکالت پرونده قتل‌های زنجیره‌ای را به عهده داشت و به همین دلیل چندین سال زندانی شد. صورت مزدک زرافشان در آن مراسم به شدت کبود شد، گونه و دنده‌هایش شکست و من بعد از آزادی تصویری از صورت ایشان را در صفحه اینستاگرامم منتشر کردم که توجه زیادی جلب کرد و بارها در اینترنت بازپخش شد، بعد از چند روز احضاریه‌ای از سوی دادگاه انقلاب کرج دریافت کردم و مشخص شد انتشار این عکس را مصداق تبلیغ علیه نظام تلقی کردند. این حکمی که الان صادر شده به اتهام تبلیغ علیه نظام و به دلیل انتشار همان عکس است.»
به گفته آبتین، شعبه ۲ دادگاه انقلاب کرج، ابتدا او را به یک‌سال حبس تعزیری محکوم کرده بود که به سه ماه کار اجباری خدماتی در بهزیستی و پنج میلیون تومان جریمه نقدی تقلیل یافت.
این حکم با اعتراض آقای آبتین به دادگاه تجدیدنظر ارسال شد و نهایتا دادگاه تجدیدنظر در شهریور ماه ۹۷، وی را به پرداخت پنج میلیون تومان جریمه نقدی محکوم کرد.

 

احضار دوباره در خصوص پرونده نخست
پیش از اعلام رای تجدیدنظر پرونده سوم، آقای آبتین در مرداد ماه ۱۳۹۷طی ابلاغیه‌ای در رابطه با پرونده و بازجویی‌های سال ۱۳۹۴به شعبه ۷ دادسرای اوین احضار شد. این در حالیست که پرونده مزبور در دادسرای فرهنگ و رسانه مفتوح شده بود اما جلسات رسیدگی آن بعد از سه سال به دادسرای اوین انتقال یافت.
آبان‌ماه ۱۳۹۷، آبتین به همراه دو تن دیگر از اعضای هیات دبیران کانون نویسندگان، رضا خندان مهابادی و «کیوان باژن»، با عناوین «اجتماع و تبانی به قصد اقدام علیه امنیت ملی» و «تشویق بانوان کشور به فساد و فحشا» در شعبه ۷ دادسرای اوین تفهیم اتهام شدند.
دوم بهمن‌ماه ۱۳۹۷، بکتاش آبتین، رضا خندان مهابادی و کیوان باژن برای رسیدگی به پرونده‌شان در دادگاه انقلاب حاضر و بازداشت شدند. گزارش‌ها حاکیست قاضی «محمد مقیسه» با درخواست آنها برای حضور وکیل مورد نظرشان مخالفت کرده بود.
علاوه بر این، بازپرس پرونده قرار کفالت این سه عضو کانون نویسندگان را ابتدا از ۵۰ میلیون تومان به ۱۰۰ میلیون تومان و سپس به یک میلیارد تومان افزایش داد و از آنجایی که هیچ یک توانایی تامین آن را نداشتند، بازداشت شدند.
کانون نویسندگان ایران همزمان با بازداشت این افراد با صدور بیانیه‌ای جدید با اشاره به این‌که «فلسفه‌ی قرار تأمین این است که حضور متهم را در دادگاه تضمین کند و در مواردی که متهم در دادگاه حضور پیدا می‌کند هیچ توجیهی برای تشدید قرار وجود ندارد» خواستار آزادی بی‌درنگ و بی‌قید و شرط اعضای کانون شده بود.
در بخشی از این بیانیه آمده است: «دفاع از آزادی بیان بی هیچ حصر و استثنا حق مسلم تمام شهروندان از جمله اعضای کانون نویسندگان ایران است. از این رو، هیچ‌کس را نمی‌توان به سبب استفاده از این حق به دادگاه کشاند و محاکمه کرد، چه رسد به آنکه، حقوق مسلم او را در “دادگاه”هایی از نوع “دیوان بلخ” پایمال کرد.»
شش روز بعد در تاریخ هشتم بهمن، بکتاش آبتین با تودیع قرار وثیقه و تا پایان مراحل دادرسی از زندان آزاد شد.
هفتم اردیبهشت ۱۳۹۸، جلسه دادگاه رسیدگی به اتهام‌های این شاعر و مستندساز در شعبه ۲۸ دادگاه انقلاب تهران برگزار شد. اتهام‌های مطروحه در این جلسه، «اجتماع و تبانی به قصد اقدام علیه امنیت ملی» و «تبلیغ علیه نظام» عنوان شد.
گفته می‌شود برخی مصادیق این اتهامات در رابطه با کتاب‌های کانون نویسندگان از جمله کتاب «پنجاه سال کانون نویسندگان ایران»، بیانیه‌های کانون نویسندگان و یادداشت‌ها و مطالب منتشر شده در صفحات شخصی آقای آبتین بوده است.

 

۱۸ سال حبس برای سه عضو کانون نویسندگان
روز ۲۵ اردیبهشت‌ماه ۱۳۹۸، حکم ۱۸ سال حبس تعزیری علیه سه عضو کانون نویسندگان ایران به ناصر زرافشان و راضیه زیدی، وکلای آنها، ابلاغ شد.
بر اساس حکم صادره توسط شعبه ۲۸ دادگاه انقلاب تهران بکتاش آبتین، رضا خندان مهابادی و کیوان باژن هرکدام از اتهام «تبلیغ علیه نظام» به یک سال حبس تعزیری و از بابت اتهام «اجتماع و تبانی به قصد اقدام علیه امنیت کشور» به تحمل پنج سال حبس تعزیری محکوم شدند.
کانون نویسندگان ایران با انتشار بیانیه‌ای، حکم صادره علیه این سه عضو کانون را محکوم کرد. در بخشی از این بیانیه آمده است: «به سه نویسنده مجموعا ۱۸ سال حکم زندان داده‌اند که چرا عضو کانون نویسندگان ایران شده‌اید؛ چرا نشریه‌ی داخلی یک تشکل فرهنگی را منتشر کرده‌اید؛ چرا اسناد و مدارک فعالیت‌های پنجاه ساله‌ی کانون را در کتابی گرد آورده‌اید؛ چرا بر مزار احمد شاملو و محمد مختاری و جعفر پوینده رفته‌اید؛ چرا پای بیانیه‌های دفاع از آزادی بیان نویسندگان و هنرمندان و مخالفت با اعدام و سانسور امضا گذاشته‌اید! این کدام «امنیت کشور» است که انتشار نشریه و بیانیه‌ی اعتراضی اقدام علیه آن محسوب می‌‍‌شود؟ امنیت چه کسانی با عضویت در کانون و رفتن بر مزار شاعران و نویسندگان به خطر می‌افتد؟ هر دادگاهی که حتی با اندکی عدالت و استقلال همراه باشد و ذره‌ای حق انسان در آن رعایت شود نیز این نوع «مستندات» را نه ادله‌ی جرم بلکه بهانه‌ی پرونده‌سازی تلقی می‌کند.»
در تاریخ ۲۸ اردیبهشت ماه، حدود ۹۰۰ تن از اهالی قلم در نامه‌ای خطاب به مقامات اجرایی و قضایی کشور صدور حکم ۱۸ سال حبس تعزیری علیه سه عضو کانون نویسندگان ایران را لطمه‌ای گران به حقوق اساسی فرد فرد ملت ایران خوانده و خواستار تبرئه و رفع اتهام بی قید و شرط این سه تن شدند.

 

تجدیدنظر بی‌سرانجام در غیاب متهمان
دی ماه ۱۳۹۸، شعبه ۳۶ دادگاه تجدیدنظر استان تهران به ریاست قاضی احمد زرگر سه عضو کانون نویسندگان ایران را مجموعا به ۱۵ سال و شش ماه حبس تعزیری محکوم کرد.
به گفته بکتاش آبتین به سایت «خبرنگاری جرم نیست» دادگاه تجدیدنظر بدون حضور آن‌ها و وکلایشان و شنیدن آخرین دفاعیات حکم را صادر و ابلاغ کرده است.
بر اساس رای صادره که ۷ دی ماه به وکلای مدافع آنان ابلاغ شد، دادگاه تجدیدنظر حکم بکتاش آبتین و رضا خندان مهابادی را عینا تایید کرده و حکم کیوان باژن را که در دادگاه بدوی به شش سال محکوم شده بود به سه سال و نیم حبس کاهش داده است.
آبتین در اعتراض به حکمش و سرکوب اعضای کانون نویسندگان ایران گفت: «این‌ها تصور می‌کنند که با محدود و سرکوب کردن تعدادی از اعضای کانون می‌توانند فعالیت کل کانون را از بین ببرند اما به‌هیچ‌عنوان این اتفاق نمی‌افتد. ماهیت کانون طوری است که از بین رفتنی نیست. ما بازداشت می‌شویم اما دیگران به جای ما می‌آیند. کانون کارش مبارزه با سانسور و محدودیت اندیشه و احقاق حق آزادی است که کار سختی است. هرچند که ممکن است فعالیت و حضورش محدود شود اما با این روش‌ها هرگز سرکوب نمی‌شود. ما از همان زندان هم بند به بند کار آزادی را جلو می‌بریم.»
بکتاش آبتین در گفتگو با سایت «خبرنگاری جرم نیست» افزود، علاوه بر دو اتهام یادشده، آن‌ها در مراحل بازجویی به «تشویق بانوان به فساد و فحشا» نیز متهم شده بودند که در همان دوران بازجویی این اتهام از پرونده حذف شد. 
به گفته آقای آبتین بازجویان مصادیق این اتهام را انتشار بیانیه‌های کانون برای مراسم هشت مارس و یا انتشار بیانیه‌ای در حمایت از دختران خیابان انقلاب عنوان کرده بودند.
این شاعر و مستندساز با بیان اینکه اتهامش را قبول ندارد، گفت: «همه این‌ها پرونده‌سازی است؛ اما ما در کشوری زندگی می‌کنیم که همه‌چیزش را ماموران امنیتی رقم می‌زنند و ما جز کشیدن رنج و درد چاره‌ای نداریم.»
کانون نویسندگان ایران نیز با انتشار بیانیه‌ای جدید نسبت به حکم صادره توسط دادگاه تجدید نظر تهران در خصوص سه عضو این کانون واکنش نشان داد. این کانون در بخشی از بیانیه خود با اشاره به اینکه «کل فرایند این پرونده از آغاز تا کنون آشکارا وهن انسان و وهن عدالت است»، از نویسندگان، هنرمندان و نهادهای فرهنگی و حقوق بشری خواست تا اعتراض خود به این حکم‌ها را اعلام کنند و خواهان لغو آنها شوند.

 

احضار به شعبه اجرای احکام در بحبوحه بحران ویروس کرونا
روز ۲۰ اسفند ماه ۱۳۹۸، همزمان با بحران شیوع کرونا در ایران و نگرانی بابت شرایط زندان‌ها در این اوضاع، سه نویسنده و عضو کانون نویسندگان ایران جهت تحمل دوران محکومیت خود به شعبه یک اجرای احکام دادسرای شهید مقدسی فراخوانده شدند.
احضار این افراد جهت اجرای حکم حبس در شرایطی انجام شد که پیشتر «ابراهیم رئیسی»، رئیس قوه قضاییه، طی بخشنامه‌ای که جهت کنترل شیوع بیماری کرونا در زندان‌ها صادر کرده است، از مسئولین قضایی خواسته: «محکومانی که آرای محکومیت آنها قطعیت یافته و در حال حاضر با قرار تأمین آزاد هستند جز در موارد ضروری از معرفی آنها به زندان‌ها تا پایان فروردین ۹۹ خودداری شود.»
کانون نویسندگان بار دیگر نسبت به احضار سه عضو این تشکل جهت تحمل دوران محکومیت خود، واکنش نشان داد. در بخشی از بیانیه این کانون آمده است، «عزم دستگاه قضایی برای زندانی کردن این سه نویسنده، در این مقطع زمانی که ویروس کرونا به شدت در حال گسترش و قربانی گرفتن است، آیا معنایی جز این دارد که مسئولین امنیتی و قضایی می‌خواهند منتقدین خود را به قربانگاه بفرستند؟ صدور چنین حکم‌ها و ابلاغیه‌هایی در دستگاه قضایی جمهوری اسلامی نشانه‌ای آشکار از پایبند نبودن این دستگاه به بدیهی‌ترین معیارهای اخلاقی و ابتدایی‌ترین موازین حقوق بشر است.»
روز ۱تیر۱۳۹۹ این سه نویسنده یک‌بار دیگر به دایره اجرای احکام زندان اوین فراخوانده شدند که به دلیل شیوع ویروس کرونا مجدداً اجرای حکم به تعویق افتاد.
سرانجام روز ۵ مهر ماه، صفحه فیسبوک «کانون نویسندگان ایران» از اجرای حکم حبس رضا خندان مهابادی، بکتاش آبتین و کیوان باژن خبر داد. جمعی از اعضای کانون نویسندگان ایران و تعدادی از شاعران و نویسندگان مستقل نیز از صبح همان روز در اعتراض به اجرای حکم این سه نویسنده، در مقابل زندان اوین جمع شدند و تا لحظه بدرقه آن‌ها در آن‌جا حضور داشتند.
کانون نویسندگان ایران یک روز بعد با انتشار بیانیه‌ای خواستار آزادی بی‌قید و شرط این سه عضو خود شد. در بخشی از این بیانیه که روز یکشنبه 6 مهر1399 منتشر شد، آمده است: «کانون نویسندگان ایران اجرای حکم‌های صادرشده علیه سه تن از اعضای خود را اقدامی جنایتکارانه و خلاف موازین حقوق بشر می‌داند و آن را محکوم می‌کند.»
 
کارنامه حرفه‌ا‌ی
بکتاش آبتین از میانه دهه ۷۰ خورشیدی تاکنون چند مجموعه شعر منتشر کرده است که از این میان می‌توان به مجموعه‌های «مژه‌ها، چشم‌هایم را بخیه کرده‌اند»، «و پای من که قلم شد نوشت برگردیم»، «خلوت»، «پتک» و «در میمون خودم پدربزرگم» اشاره کرد.
او همچنین ساخت چند فیلم مستند را در کارنامه هنری خود دارد، از جمله فیلم‌های «۱۳اکتبر ۱۹۳۷» مستندی درباره لوریس چکناواریان، رهبر ارکستر و آهنگساز سرشناس ایرانی؛ «همایون خرم»، مستندی درباره این آهنگساز نامی ایران و «آنسور» که بخشی از آن درباره زندگی علیشاه مولوی، شاعر فقید عضو کانون نویسندگان ایران است.

 

درباره کانون نویسندگان ایران
کانون نویسندگان ایران یک نهاد غیردولتی متشکل از نویسندگان، مترجمان، ویراستاران و بخشی از انجمن جهانی قلم است، این کانون در سال ۱۳۴۷ رسما با هدف تشکل‌یابی صنفی نویسندگان و مبارزه با سانسور اعلام موجودیت کرد. کانون نویسندگان و اعضای آن از ابتدای تشکیل و به ویژه طی دهه های ۶۰ و ۷۰ با درجات مختلف سرکوب، از سانسور و تعقیب قضایی گرفته تا قتل روبرو بوده‌اند. محمدجعفر پوینده و محمد مختاری از از جمله اعضای کانون نویسندگان بودند که در جریان قتل‌های زنجیره‌ای به دست عوامل وزارت اطلاعات به قتل رسیدند.
 
لطفا یک آدرس ایمیل معتبر وارد کنید